Hồ sơ thẩm duyệt PCCC là một trong những nội dung chủ đầu tư cần đặc biệt quan tâm khi xây dựng mới, cải tạo hoặc thay đổi công năng nhà máy, nhà xưởng, kho hàng, tòa nhà và công trình công nghiệp. Hồ sơ không chỉ bao gồm đơn đề nghị và bản vẽ hệ thống chữa cháy mà phải thể hiện đồng bộ các giải pháp về giao thông chữa cháy, thoát nạn, ngăn cháy, báo cháy, cấp nước, hút khói và nguồn điện phục vụ PCCC.
Chuẩn bị hồ sơ thiếu đồng bộ với kiến trúc, kết cấu hoặc hệ thống cơ điện có thể khiến dự án phải chỉnh sửa nhiều lần, kéo dài tiến độ thi công và phát sinh chi phí. Vì vậy, chủ đầu tư nên tổ chức thiết kế PCCC ngay từ giai đoạn đầu, thay vì hoàn thành bản vẽ xây dựng rồi mới bổ sung hệ thống.
Hồ sơ thẩm duyệt PCCC là gì?
Hồ sơ thẩm duyệt PCCC là cách gọi phổ biến của bộ tài liệu được lập để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra các giải pháp bảo đảm an toàn cháy cho công trình trước khi triển khai thi công.
Từ ngày 01/07/2025, Nghị định 105/2025/NĐ-CP có hiệu lực và sử dụng thuật ngữ thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều chủ đầu tư và nhà thầu vẫn tìm kiếm bằng cụm từ “thẩm duyệt PCCC”, “xin thẩm duyệt PCCC” hoặc “hồ sơ thẩm duyệt thiết kế PCCC”.
Dù sử dụng tên gọi nào, mục tiêu của thủ tục vẫn là kiểm tra hồ sơ thiết kế trước khi thi công, bảo đảm công trình có giải pháp phù hợp về:
- Khoảng cách an toàn và khả năng chống cháy lan.
- Đường giao thông, bãi đỗ và vị trí tiếp cận của xe chữa cháy.
- Bậc chịu lửa, giới hạn chịu lửa của cấu kiện.
- Phân chia khoang cháy và ngăn cháy.
- Số lượng, chiều rộng và khoảng cách đến lối thoát nạn.
- Hệ thống báo cháy, chữa cháy và cấp nước chữa cháy.
- Giải pháp thông gió, hút khói và tăng áp cầu thang.
- Nguồn điện, điều khiển và liên động phục vụ PCCC.
Công trình nào cần thực hiện thẩm định thiết kế PCCC?
Không phải mọi công trình đều áp dụng thủ tục giống nhau. Việc xác định đối tượng phải thẩm định cần căn cứ vào loại hình sử dụng, quy mô, chiều cao, diện tích, khối tích, số người và tính chất nguy hiểm cháy nổ của từng dự án.
Các nhóm công trình thường phải đặc biệt lưu ý gồm:
- Nhà máy và nhà xưởng sản xuất.
- Kho chứa hàng hóa, nguyên liệu hoặc thành phẩm.
- Công trình có sử dụng hóa chất, khí cháy, chất lỏng dễ cháy.
- Tòa nhà văn phòng, nhà hỗn hợp và trung tâm thương mại.
- Khách sạn, bệnh viện, trường học và công trình tập trung đông người.
- Công trình có tầng hầm, gara hoặc khu vực kín khó thoát khói.
- Công trình cải tạo làm tăng quy mô, thay đổi công năng hoặc thay đổi giải pháp PCCC.
Một sai sót thường gặp là chủ đầu tư chỉ dựa vào diện tích xây dựng để xác định nghĩa vụ PCCC. Trên thực tế, cơ quan chuyên môn còn xem xét công năng, tải trọng cháy, chiều cao, số tầng, vật liệu sử dụng và mức độ nguy hiểm của dây chuyền sản xuất.
Công trình không thuộc diện thẩm định thiết kế vẫn phải đáp ứng các điều kiện an toàn PCCC tương ứng, không đồng nghĩa với việc được bỏ qua hệ thống báo cháy, thoát nạn hoặc phương tiện chữa cháy.
Hồ sơ thẩm duyệt PCCC gồm những gì?
Thành phần hồ sơ phải được xác định theo loại công trình và giai đoạn thiết kế. Với công trình xây dựng, bộ hồ sơ thường tập trung vào hai nhóm chính là hồ sơ hành chính và hồ sơ thiết kế kỹ thuật về PCCC.
Văn bản đề nghị thẩm định thiết kế PCCC
Chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu công trình chuẩn bị văn bản đề nghị theo biểu mẫu đang có hiệu lực. Trong trường hợp đơn vị khác thay mặt thực hiện thủ tục, cần có giấy ủy quyền hoặc văn bản giao nhiệm vụ phù hợp.
Thông tin trong văn bản phải thống nhất với hồ sơ dự án, bao gồm:
- Tên dự án và tên công trình.
- Địa điểm xây dựng.
- Chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu.
- Quy mô, công năng và cấp công trình.
- Đơn vị tư vấn thiết kế.
- Giai đoạn thiết kế đề nghị thẩm định.
Tên dự án, địa chỉ và quy mô trên văn bản đề nghị phải khớp với thuyết minh và bản vẽ. Chênh lệch tên gọi giữa các tài liệu là lỗi hành chính đơn giản nhưng có thể khiến hồ sơ phải bổ sung.
Hồ sơ thiết kế kỹ thuật về PCCC
Đây là phần quan trọng nhất của bộ hồ sơ. Bản vẽ phải thể hiện rõ các giải pháp an toàn cháy của công trình và có khả năng triển khai thi công thực tế.
Tùy theo loại dự án, hồ sơ có thể gồm:
- Tổng mặt bằng và giao thông phục vụ chữa cháy.
- Mặt bằng, mặt đứng và mặt cắt kiến trúc.
- Giải pháp phân chia khoang cháy.
- Tường, cửa, màn và vách ngăn cháy.
- Mặt bằng và sơ đồ thoát nạn.
- Hệ thống báo cháy tự động.
- Hệ thống chữa cháy bằng nước.
- Hệ thống sprinkler tự động.
- Hệ thống chữa cháy bằng khí, foam hoặc chất chữa cháy chuyên dụng.
- Hệ thống hút khói, cấp bù và tăng áp.
- Hệ thống đèn chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn.
- Hệ thống điện cấp cho các thiết bị PCCC.
- Giải pháp chống sét, tiếp địa và chống tĩnh điện nếu có yêu cầu.
- Sơ đồ nguyên lý điều khiển và liên động hệ thống.
Bản vẽ không nên chỉ thể hiện vị trí thiết bị. Hồ sơ cần làm rõ đường kính ống, lưu lượng, áp lực, cao độ, công suất thiết bị, vùng bảo vệ, nguồn điện, cáp điều khiển, trạng thái liên động và nguyên lý vận hành.
Thuyết minh thiết kế PCCC
Thuyết minh là tài liệu giải thích cơ sở lựa chọn giải pháp, tiêu chuẩn áp dụng và phương pháp tính toán. Nội dung thường bao gồm:
- Đặc điểm và quy mô công trình.
- Công năng từng khu vực.
- Phân loại nguy hiểm cháy nổ.
- Bậc chịu lửa và giới hạn chịu lửa.
- Khoảng cách an toàn PCCC.
- Giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan.
- Tính toán thoát nạn.
- Tính toán cấp nước chữa cháy.
- Tính toán hệ thống sprinkler.
- Tính toán hút khói, cấp bù và tăng áp.
- Giải pháp cấp điện cho hệ thống PCCC.
- Nguyên lý điều khiển và liên động.
Thuyết minh phải khớp với bản vẽ. Chẳng hạn, nếu thuyết minh xác định công trình có hai khoang cháy nhưng bản vẽ không thể hiện tường và cửa ngăn cháy tương ứng, hồ sơ sẽ không đủ cơ sở để kiểm tra.
Các tài liệu pháp lý liên quan
Tùy theo dự án và yêu cầu của thủ tục, chủ đầu tư có thể phải chuẩn bị thêm tài liệu chứng minh thông tin dự án, quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc căn cứ triển khai đầu tư.
Đối với hồ sơ cải tạo, điều chỉnh, cần rà soát thêm:
- Hồ sơ PCCC đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước đây.
- Bản vẽ hiện trạng.
- Phạm vi cải tạo và phần giữ nguyên.
- Nội dung thay đổi công năng.
- Nội dung thay đổi hệ thống báo cháy, chữa cháy hoặc thoát nạn.
- Bảng so sánh giải pháp trước và sau cải tạo.
Không nên lập hồ sơ cải tạo như một công trình hoàn toàn mới mà bỏ qua hiện trạng. Đơn vị thiết kế phải khảo sát thiết bị, đường ống, nguồn điện, tủ điều khiển và khả năng kết nối với hệ thống đang vận hành.
Những hệ thống phải phối hợp khi lập hồ sơ PCCC
Hồ sơ PCCC không thể tách rời bản vẽ kiến trúc và cơ điện. Nhiều dự án bị chỉnh sửa không phải vì tính toán PCCC sai mà vì các bộ môn không phối hợp ngay từ đầu.
Kiến trúc và kết cấu
Kiến trúc quyết định khoang cháy, hành lang, cầu thang, cửa thoát nạn và khoảng cách di chuyển. Kết cấu liên quan đến giới hạn chịu lửa của cột, dầm, sàn, mái và kết cấu thép. Với nhà xưởng kết cấu thép, cần kiểm tra yêu cầu bảo vệ chống cháy cho cấu kiện, đặc biệt tại khu vực có tải trọng cháy lớn hoặc yêu cầu giới hạn chịu lửa cao.
Hệ thống điện
Hệ thống điện cần xác định:
- Nguồn cấp cho bơm chữa cháy.
- Nguồn cấp cho quạt hút khói và quạt tăng áp.
- Nguồn dự phòng.
- Tủ điện PCCC.
- Cáp chống cháy hoặc cáp duy trì chức năng.
- Tuyến đi cáp và giải pháp bảo vệ.
- Cơ chế ưu tiên cấp điện khi có cháy.
Không nên lấy nguồn thiết bị PCCC từ tủ điện sản xuất mà chưa kiểm tra khả năng cô lập khi xảy ra sự cố. Việc ngắt điện khu vực cháy không được làm mất nguồn của bơm, quạt hút khói, báo cháy và chiếu sáng sự cố.
Hệ thống thông gió và điều hòa
Khi có tín hiệu cháy, hệ thống điều hòa và thông gió thông thường có thể phải dừng hoặc chuyển trạng thái. Van chặn lửa, quạt hút khói, cửa gió và quạt tăng áp phải được thể hiện rõ trong ma trận liên động. Đây là hạng mục thường xảy ra xung đột giữa bản vẽ HVAC và bản vẽ PCCC, đặc biệt tại trục kỹ thuật, phòng máy, hành lang và tầng hầm.
Hệ thống cấp thoát nước
Dung tích bể nước chữa cháy, lưu lượng bơm và áp lực tại điểm bất lợi phải được tính toán theo tình huống cháy đồng thời. Bể nước sinh hoạt và bể PCCC chỉ nên dùng chung khi giải pháp kỹ thuật bảo đảm luôn duy trì đủ dung tích dự trữ chữa cháy.
Quy trình lập và nộp hồ sơ thẩm duyệt PCCC
Một quy trình triển khai thực tế thường gồm các bước sau:
Bước 1: Khảo sát và thu thập thông tin
Đơn vị tư vấn tiếp nhận hồ sơ pháp lý, bản vẽ kiến trúc, kết cấu, dây chuyền công nghệ, số lượng người làm việc, đặc điểm hàng hóa và nguyên vật liệu. Với công trình cải tạo, cần khảo sát trực tiếp để kiểm tra hiện trạng hệ thống, không nên chỉ dựa vào bản vẽ hoàn công cũ.
Bước 2: Xác định yêu cầu PCCC
Kỹ sư phân loại công trình, xác định tính chất nguy hiểm cháy, quy mô khoang cháy, giải pháp thoát nạn và các hệ thống bắt buộc. Giai đoạn này cần chốt sớm vị trí bể nước, phòng bơm, trạm van, tủ báo cháy, trục kỹ thuật, quạt hút khói và đường xe chữa cháy.
Bước 3: Thiết kế và phối hợp bộ môn
Bản vẽ PCCC được triển khai đồng thời với kiến trúc, kết cấu, điện và HVAC. Mọi điểm xuyên tường, xuyên sàn, vị trí cửa ngăn cháy và tuyến ống phải được rà soát trước khi phát hành hồ sơ.
Bước 4: Kiểm tra nội bộ
Trước khi nộp, hồ sơ nên được kiểm tra theo danh mục:
- Tên dự án có thống nhất không?
- Công năng các phòng có khớp không?
- Lối thoát nạn có bị vướng thiết bị không?
- Họng nước có tiếp cận được không?
- Đầu phun có xung đột với trần, đèn hoặc ống gió không?
- Áp lực bơm có đáp ứng điểm bất lợi không?
- Quạt hút khói có đủ nguồn điện và đường cấp bù không?
- Ma trận liên động đã đầy đủ chưa?
Bước 5: Nộp và theo dõi hồ sơ
Theo thủ tục hiện hành, hồ sơ có thể được nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công, tùy thủ tục và cơ quan tiếp nhận. Chủ đầu tư cần theo dõi yêu cầu bổ sung, phân loại nội dung giải trình và cập nhật đồng bộ cả bản vẽ lẫn thuyết minh.
Bước 6: Khóa hồ sơ làm căn cứ thi công
Sau khi hồ sơ được chấp thuận, bản vẽ phải được chuyển thành bộ hồ sơ thi công có kiểm soát. Nhà thầu không nên tự ý thay đổi chủng loại thiết bị, vị trí tường ngăn cháy, đầu phun, quạt hút khói hoặc công suất bơm mà chưa đánh giá ảnh hưởng đến hồ sơ đã được thẩm định.
Kinh nghiệm chuẩn bị hồ sơ cho nhà máy, nhà xưởng
Đối với công trình công nghiệp, chủ đầu tư nên cung cấp đầy đủ thông tin về dây chuyền và vật liệu ngay từ đầu. Một số vấn đề cần làm rõ gồm:
- Loại nguyên liệu và thành phẩm.
- Chiều cao xếp hàng.
- Cách bố trí giá kệ.
- Khu vực sạc ắc quy hoặc xe nâng.
- Khu vực sử dụng khí nén, khí cháy và hóa chất.
- Phòng điện, máy biến áp và máy phát điện.
- Phòng sạch hoặc khu vực có yêu cầu kiểm soát áp suất.
- Khả năng mở rộng nhà xưởng trong tương lai.
Giải pháp PCCC chỉ phù hợp khi dữ liệu đầu vào phản ánh đúng hoạt động sản xuất thực tế. Thay đổi công năng sau khi hoàn thành hồ sơ có thể dẫn đến phải thiết kế lại hoặc thực hiện thủ tục điều chỉnh.
Cơ điện Thăng Long – Đơn vị tư vấn và triển khai hệ thống PCCC đồng bộ
Cơ điện Thăng Long cung cấp giải pháp khảo sát, thiết kế, bóc tách khối lượng, lập dự toán và thi công hệ thống PCCC cho nhà máy, nhà xưởng, kho hàng, tòa nhà và công trình công nghiệp tại Hà Nội cùng các tỉnh miền Bắc.
Hồ sơ được phối hợp đồng bộ với hệ thống điện, cấp thoát nước, điều hòa thông gió, hút khói, chống sét và điện nhẹ. Quá trình triển khai tập trung vào ba mục tiêu: phù hợp yêu cầu an toàn, có khả năng thi công và thuận tiện bảo trì sau bàn giao.
Chủ đầu tư đang chuẩn bị hồ sơ thẩm duyệt PCCC, cải tạo nhà xưởng hoặc điều chỉnh công năng nên khảo sát hiện trạng sớm để xác định đúng phạm vi công việc. Việc phối hợp thiết kế ngay từ đầu giúp hạn chế sửa đổi, kiểm soát ngân sách và bảo đảm tiến độ đưa công trình vào vận hành.
Chuẩn bị hồ sơ thẩm duyệt PCCC đầy đủ ngay từ giai đoạn thiết kế giúp chủ đầu tư hạn chế chỉnh sửa, kiểm soát chi phí và tránh ảnh hưởng đến tiến độ thi công, nghiệm thu công trình. Với nhà máy, nhà xưởng, kho hàng hoặc tòa nhà có nhiều hệ thống kỹ thuật, hồ sơ cần được phối hợp đồng bộ giữa kiến trúc, điện, cấp thoát nước, thông gió, hút khói và chữa cháy. Cơ điện Thăng Long cung cấp dịch vụ khảo sát, thiết kế và thi công hệ thống PCCC tại Hà Nội cùng các tỉnh miền Bắc, hướng đến giải pháp đúng yêu cầu kỹ thuật, sát điều kiện vận hành và thuận tiện cho công tác bảo trì sau bàn giao.
