Tại phòng máy chủ, trung tâm dữ liệu, phòng điều khiển hay khu vực đặt thiết bị điện tử giá trị cao, việc sử dụng nước để chữa cháy có thể gây ra thiệt hại thứ cấp không kém đám cháy. Đây là lý do hệ thống chữa cháy FM200 thường được lựa chọn cho các không gian cần dập lửa nhanh nhưng không được làm hỏng máy móc, dữ liệu và linh kiện điện.
Tuy nhiên, hiệu quả của FM200 không chỉ phụ thuộc vào bình khí hay đầu phun. Một hệ thống muốn hoạt động chính xác phải được tính toán theo thể tích phòng, đặc tính nguy hiểm cháy, độ kín không gian, mạng đường ống và chuỗi điều khiển báo cháy. Chỉ một sai sót nhỏ trong khảo sát hoặc thi công cũng có thể làm nồng độ khí không đạt yêu cầu khi xảy ra sự cố.
Chữa cháy FM200 là gì?
FM200 là tên thương mại thường dùng của chất chữa cháy HFC-227ea, có tên hóa học là Heptafluoropropane. Đây là chất chữa cháy sạch, không dẫn điện, được lưu trữ dưới dạng chất lỏng nén trong bình và chuyển thành dạng khí khi xả qua hệ thống đường ống, đầu phun. FM200 không chứa clo hoặc brom nên có chỉ số làm suy giảm tầng ozone bằng 0.
Hệ thống FM200 thường được thiết kế theo nguyên lý chữa cháy tràn ngập toàn phần. Khi được kích hoạt, lượng chất chữa cháy đã tính toán sẽ được phân phối vào toàn bộ không gian được bảo vệ, tạo nồng độ đủ để khống chế đám cháy trong thời gian ngắn.
FM200 phù hợp với nhiều đám cháy liên quan đến:
- Vật liệu rắn thông thường.
- Chất lỏng dễ cháy.
- Thiết bị điện, tủ điện và hệ thống điện tử đang mang điện.
Điểm quan trọng cần hiểu là FM200 không phải một loại khí dùng chung cho mọi khu vực. Hệ thống chỉ phát huy hiệu quả khi không gian bảo vệ có giới hạn rõ ràng và duy trì được nồng độ chất chữa cháy trong thời gian yêu cầu.
FM200 dập cháy bằng cách nào?
Khác với CO2 chủ yếu dập cháy bằng cách giảm nồng độ oxy, FM200 hấp thụ nhiệt từ vùng cháy và can thiệp vào phản ứng dây chuyền của quá trình cháy. Nhờ đó, nhiệt độ ngọn lửa giảm nhanh xuống dưới mức duy trì sự cháy mà không cần làm giảm sâu lượng oxy trong phòng.
Một chu trình hoạt động điển hình gồm các bước:
- Đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt tại vùng bảo vệ phát hiện dấu hiệu cháy.
- Trung tâm điều khiển nhận tín hiệu từ các vùng báo cháy đã lập trình.
- Chuông, còi và đèn cảnh báo hoạt động để yêu cầu người trong phòng thoát ra ngoài.
- Hệ thống điều khiển ngắt thiết bị liên động như điều hòa, quạt thông gió hoặc cửa gió theo kịch bản thiết kế.
- Sau thời gian trễ cài đặt, bộ kích hoạt mở van bình chứa.
- FM200 đi qua đường ống và đầu phun, phân bố vào toàn bộ không gian.
- Tín hiệu xả khí được hiển thị tại khu vực bảo vệ và truyền về trung tâm giám sát.
Thông thường hệ thống được thiết kế để đưa lượng chất chữa cháy yêu cầu vào không gian trong khoảng thời gian rất ngắn, thường không quá khoảng 10 giây theo yêu cầu thiết kế đối với hệ halocarbon. Tuy nhiên, thời gian cụ thể phải căn cứ tiêu chuẩn áp dụng, hồ sơ tính toán và thông số của nhà sản xuất, không nên mặc định cho mọi công trình.
Một hệ thống chữa cháy FM200 gồm những gì?
Hệ thống hoàn chỉnh không chỉ có bình khí mà bao gồm cả phần cơ khí, điện điều khiển và cảnh báo.
Cụm lưu trữ FM200
Cụm này thường gồm:
- Bình chứa FM200.
- Van đầu bình.
- Đồng hồ hoặc thiết bị giám sát áp suất.
- Bộ kích hoạt điện hoặc khí.
- Ống mềm kết nối.
- Van một chiều và ống góp đối với hệ nhiều bình.
- Thiết bị an toàn, giá đỡ và phụ kiện cố định bình.
Bình phải được bố trí tại vị trí thuận tiện cho kiểm tra, bảo trì và thay thế, đồng thời được bảo vệ khỏi nhiệt độ bất lợi, va đập cơ học hoặc khu vực có nguy cơ ngập nước.
Mạng đường ống và đầu phun
Đường ống có nhiệm vụ vận chuyển FM200 từ bình chứa đến khu vực bảo vệ. Kích thước ống, chiều dài tương đương, số lượng co tê, cao độ và kích thước lỗ đầu phun phải được tính toán thủy lực bằng dữ liệu của hệ thống được phê duyệt.
Không nên chọn đường kính ống theo kinh nghiệm hoặc chỉ dựa vào diện tích phòng. Sai đường kính hoặc sai lỗ đầu phun có thể làm khí phân bố không đều, thời gian xả kéo dài hoặc nồng độ tại một số vùng không đạt yêu cầu.
Hệ thống báo cháy và điều khiển xả khí
Phần điều khiển thường bao gồm:
- Tủ điều khiển xả khí.
- Đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt.
- Nút nhấn kích hoạt xả khí bằng tay.
- Nút tạm dừng xả khí.
- Chuông, còi và đèn chớp cảnh báo.
- Đèn báo “khí đã xả” hoặc “không vào phòng”.
- Module giám sát, module điều khiển và nguồn dự phòng.
- Tiếp điểm liên động với HVAC, cửa gió, tủ điện hoặc hệ thống quản lý tòa nhà.
Đối với khu vực có người làm việc, phương án kích hoạt thường sử dụng xác nhận từ hai tín hiệu báo cháy độc lập nhằm hạn chế nguy cơ xả khí ngoài ý muốn. Logic cụ thể phải được thể hiện trong hồ sơ thiết kế và ma trận nguyên nhân – kết quả.
Khi nào nên sử dụng chữa cháy FM200?
FM200 phù hợp với các không gian có tài sản giá trị cao, thiết bị nhạy cảm với nước hoặc yêu cầu khôi phục hoạt động nhanh sau sự cố.
Các khu vực thường áp dụng gồm:
- Phòng máy chủ và trung tâm dữ liệu.
- Phòng điều khiển trung tâm.
- Phòng UPS, phòng ắc quy và phòng điện.
- Trạm viễn thông.
- Phòng lưu trữ hồ sơ, tài liệu quan trọng.
- Kho thiết bị điện tử.
- Phòng điều khiển dây chuyền sản xuất.
- Một số phòng kỹ thuật trong ngân hàng, bệnh viện và công trình công nghiệp.
Dù vậy, FM200 không phải lựa chọn mặc định cho nhà xưởng diện tích lớn, kho thường xuyên mở cửa hay khu vực có nhiều khe hở không thể kiểm soát. Trong các trường hợp này, chi phí lượng khí tăng cao nhưng khả năng duy trì nồng độ lại thấp. Chủ đầu tư cần so sánh với sprinkler, water mist, foam, aerosol hoặc khí trơ trước khi quyết định.
Bảo trì hệ thống FM200 cần kiểm tra gì?
Hệ thống có thể không hoạt động trong nhiều năm nhưng phải sẵn sàng chính xác ngay lần đầu tiên. Công tác bảo trì định kỳ nên bao gồm:
- Kiểm tra áp suất và tình trạng bình khí.
- Kiểm tra khối lượng chất chữa cháy theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Kiểm tra van, bộ kích hoạt và dây kết nối.
- Kiểm tra tủ điều khiển, ắc quy và nguồn điện.
- Thử đầu báo, chuông, còi, đèn và nút nhấn.
- Kiểm tra liên động với quạt, điều hòa, cửa gió và tủ điện.
- Kiểm tra dấu hiệu ăn mòn, biến dạng hoặc lỏng giá đỡ đường ống.
- Kiểm tra các lỗ xuyên mới làm ảnh hưởng độ kín phòng.
- Cập nhật hồ sơ sau cải tạo hoặc thay đổi mặt bằng.
Một điểm thường bị bỏ sót là kiểm tra lại độ kín sau khi đơn vị công nghệ thông tin kéo thêm cáp hoặc nhà thầu HVAC thay đổi đường ống. Những công việc nhỏ này có thể tạo ra khe hở lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ FM200.
Chi phí lắp đặt chữa cháy FM200 phụ thuộc yếu tố nào?
Không thể báo giá chính xác chỉ theo mét vuông. Tổng chi phí thường phụ thuộc vào:
- Thể tích không gian cần bảo vệ.
- Nồng độ thiết kế và khối lượng FM200.
- Số lượng bình và dung tích bình.
- Khoảng cách từ bình đến đầu phun.
- Độ phức tạp của mạng đường ống.
- Số vùng báo cháy và số thiết bị điều khiển.
- Yêu cầu liên động HVAC, BMS và hệ thống điện.
- Mức độ kín của phòng và chi phí xử lý khe hở.
- Yêu cầu kiểm định, thử nghiệm và hồ sơ nghiệm thu.
- Điều kiện thi công mới hay cải tạo khi công trình đang vận hành.
Với công trình cải tạo, chi phí nhân công thường cao hơn do phải thi công ngoài giờ, bảo vệ thiết bị đang hoạt động và phối hợp nhiều hệ thống kỹ thuật hiện hữu.
Cơ điện Thăng Long chuyên tư vấn, thiết kế và thi công hệ thống chữa cháy FM200
Cơ điện Thăng Long cung cấp giải pháp khảo sát, thiết kế, lắp đặt, cải tạo và bảo trì hệ thống chữa cháy FM200 cho phòng máy chủ, phòng điện, phòng điều khiển, nhà máy, kho kỹ thuật và công trình công nghiệp tại Hà Nội cùng các tỉnh miền Bắc.
Phương án được xây dựng dựa trên điều kiện thực tế của từng công trình, bao gồm thể tích bảo vệ, nguy cơ cháy, độ kín phòng, vị trí bình, tuyến ống, logic điều khiển và khả năng bảo trì lâu dài.
Quy trình triển khai chú trọng:
- Khảo sát đúng hiện trạng trước khi báo giá.
- Tính toán lượng khí và mạng đường ống theo hồ sơ kỹ thuật.
- Phối hợp đồng bộ giữa PCCC, điện, HVAC và hệ thống điều khiển.
- Kiểm tra liên động đầy đủ trước khi bàn giao.
- Hướng dẫn vận hành và lập kế hoạch bảo trì rõ ràng.
Để hệ thống chữa cháy FM200 hoạt động hiệu quả, chủ đầu tư không nên chỉ so sánh giá bình khí hoặc số lượng thiết bị. Chất lượng thiết kế, độ kín phòng, tính chính xác của mạng ống và chuỗi điều khiển mới là những yếu tố quyết định hệ thống có thực sự bảo vệ được công trình khi xảy ra cháy hay không.
Lựa chọn hệ thống chữa cháy FM200 không chỉ là đầu tư cho một giải pháp phòng cháy hiện đại mà còn là cách bảo vệ tài sản, dữ liệu và duy trì hoạt động liên tục của doanh nghiệp. Để hệ thống phát huy tối đa hiệu quả, chủ đầu tư cần chú trọng từ khâu khảo sát, thiết kế, thi công đến bảo trì định kỳ theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Nếu bạn đang cần tư vấn hoặc triển khai hệ thống chữa cháy FM200 cho nhà máy, tòa nhà, phòng server hay các khu vực kỹ thuật, Cơ điện Thăng Long sẵn sàng đồng hành với giải pháp tối ưu, an toàn và phù hợp với yêu cầu thực tế của từng công trình.
