Trong nhà xưởng, kho hàng hay khu vực sản xuất có nhiều máy móc sinh nhiệt, chỉ mở cửa hoặc sử dụng quạt làm mát thông thường thường không đủ để duy trì chất lượng không khí. Đây là lý do quạt hút công nghiệp được sử dụng để đưa khí nóng, mùi, hơi ẩm hoặc không khí ô nhiễm ra ngoài, đồng thời tạo điều kiện cho không khí mới đi vào không gian làm việc.
Tuy nhiên, chọn quạt hút không đơn giản là tìm model có công suất càng lớn càng tốt. Một hệ thống vận hành hiệu quả còn phụ thuộc vào lưu lượng gió, cột áp, đặc điểm đường ống, nguồn phát sinh nhiệt – bụi – mùi, vị trí cấp gió và điều kiện vận hành thực tế.
Quạt hút công nghiệp là gì?
Quạt hút công nghiệp là thiết bị tạo chuyển động cho dòng không khí nhằm hút không khí từ một khu vực và đẩy sang khu vực khác hoặc thải ra ngoài môi trường.
Thiết bị thường được sử dụng tại:
- Nhà xưởng sản xuất.
- Nhà máy công nghiệp.
- Kho hàng.
- Khu vực máy móc sinh nhiệt.
- Tầng hầm, phòng kỹ thuật.
- Bếp công nghiệp.
- Khu vực phát sinh mùi, hơi ẩm.
- Hệ thống hút bụi hoặc hút khí cục bộ khi được thiết kế phù hợp.
Trên thị trường hiện có nhiều cấu hình như quạt vuông, quạt tròn, quạt hướng trục, quạt ly tâm, quạt gắn tường, gắn mái hoặc nối ống gió. Đây cũng là những nhóm sản phẩm phổ biến được các đơn vị phân phối thiết bị công nghiệp phân loại hiện nay.
Điểm cần lưu ý là quạt hút chỉ là một thành phần của hệ thống thông gió. Hiệu quả thực tế phụ thuộc rất nhiều vào cách tổ chức luồng khí, cửa cấp gió, đường ống, cửa chớp, lưới lọc và trở lực của toàn hệ thống.
Các loại quạt hút công nghiệp thường gặp
Quạt hút công nghiệp vuông
Quạt vuông thường được lắp trực tiếp trên tường hoặc vách nhà xưởng. Ưu điểm của dòng này là lưu lượng lớn, cấu tạo tương đối đơn giản và phù hợp với phương án hút trực tiếp ra ngoài. Quạt thường phù hợp với nhà xưởng cần trao đổi lượng không khí lớn nhưng hệ thống không có đường ống dài hoặc trở lực quá cao.
Trong nhiều phương án làm mát nhà xưởng, quạt vuông còn được kết hợp với cửa lấy gió hoặc tấm làm mát cooling pad để hình thành luồng khí đi xuyên qua khu vực sản xuất.
Quạt hướng trục
Với quạt hướng trục, dòng khí chuyển động gần như song song với trục quay của quạt. Loại quạt này có ưu thế về lưu lượng gió lớn, vì vậy được sử dụng khá phổ biến cho thông gió nhà xưởng, tầng hầm và các không gian rộng.
Tuy nhiên, quạt hướng trục nhìn chung phù hợp hơn với hệ thống có trở lực thấp hoặc trung bình. Tài liệu kỹ thuật cũng chỉ ra đặc trưng điển hình của quạt hướng trục là lưu lượng lớn nhưng cột áp không cao bằng quạt ly tâm.
Quạt ly tâm
Quạt ly tâm thay đổi hướng của dòng khí qua bánh công tác trước khi đưa khí ra cửa xả.
Ưu điểm nổi bật là khả năng tạo áp suất cao hơn, vì vậy thường được cân nhắc khi hệ thống có:
- Đường ống dài.
- Nhiều co, cút.
- Bộ lọc.
- Miệng gió và van điều chỉnh.
- Trở lực lớn.
- Yêu cầu hút tại một vị trí cụ thể.
Quạt hút nối ống
Quạt nối ống phù hợp với những vị trí không thể xả khí trực tiếp qua tường. Không khí được thu gom qua miệng hút rồi dẫn theo hệ thống ống đến vị trí xả phù hợp. Khi sử dụng phương án này, không nên chọn quạt chỉ theo lưu lượng danh định, bởi chiều dài đường ống, tiết diện ống, co cút, van và bộ lọc đều làm tăng tổn thất áp suất.
Nên chọn quạt hút công nghiệp dựa vào những thông số nào?
1. Lưu lượng gió
Lưu lượng thường được thể hiện bằng m³/h, cho biết lượng không khí quạt có khả năng vận chuyển trong một khoảng thời gian.
Một cách tính sơ bộ thường được sử dụng là: Q = V × n
Trong đó:
- Q: Lưu lượng không khí cần thiết, m³/h.
- V: Thể tích không gian, m³.
- n: Số lần trao đổi không khí trong một giờ.
Một nhà xưởng 1.000 m² nhưng cao 4 m sẽ có yêu cầu hoàn toàn khác nhà xưởng cùng diện tích nhưng cao 10 m. Vì vậy chỉ dựa vào m² để chọn quạt là chưa đủ.
2. Cột áp của quạt
Cột áp thường bị bỏ qua khi chọn quạt hút. Nếu quạt hút trực tiếp qua tường, trở lực hệ thống có thể tương đối nhỏ. Nhưng khi phải đẩy không khí qua đường ống, bộ lọc, van, tiêu âm và nhiều đoạn chuyển hướng, quạt phải tạo đủ áp suất để thắng tổng trở lực đó.
Một lỗi khá phổ biến là catalogue ghi lưu lượng rất lớn nhưng khi lắp vào hệ thống thực tế quạt lại hút yếu. Nguyên nhân có thể không nằm ở công suất motor mà ở việc điểm làm việc của quạt không phù hợp với trở lực hệ thống.
3. Mục đích hút
Trước khi chọn quạt cần xác định rõ đang cần:
- Hút khí nóng.
- Thông gió chung.
- Hút mùi.
- Hút hơi ẩm.
- Hút bụi.
- Hút khí tại nguồn phát sinh.
- Cấp không khí mới.
Mỗi bài toán có thể yêu cầu cấu hình khác nhau. Ví dụ, thông gió chung cho một nhà xưởng rộng có thể ưu tiên quạt lưu lượng lớn. Ngược lại, hệ thống hút cục bộ qua chụp hút và đường ống dài lại cần quan tâm nhiều hơn đến cột áp.
4. Điện áp và chế độ vận hành
Các hệ thống công nghiệp có thể sử dụng nguồn điện 1 pha hoặc 3 pha tùy thiết bị và công suất.
Đối với nhà máy vận hành liên tục nhiều ca, nên xem xét thêm:
- Hiệu suất motor.
- Khả năng hoạt động liên tục.
- Cấp bảo vệ phù hợp môi trường.
- Khả năng bảo trì.
- Phương án điều khiển.
- Biến tần nếu cần điều chỉnh lưu lượng.
5. Môi trường đặt quạt
Quạt dùng trong môi trường thông thường không thể mặc định sử dụng cho mọi khu vực. Những nơi có nhiệt độ cao, bụi nhiều, hơi ăn mòn hoặc nguy cơ hình thành môi trường cháy nổ cần được khảo sát và lựa chọn thiết bị phù hợp với điều kiện thực tế.
Đặc biệt, không nên coi quạt thông gió thông thường là quạt hút khói PCCC. Hệ thống hút khói phục vụ phòng cháy chữa cháy phải được lựa chọn và thiết kế theo yêu cầu của hệ thống PCCC của công trình. Khi cần triển khai đồng bộ, có thể tham khảo giải pháp hệ thống chiếu sáng, PCCC, hút khói của Cơ điện Thăng Long.
Khi nào nên sửa chữa, khi nào nên cải tạo hệ thống?
Nếu chỉ xảy ra hư hỏng cục bộ như motor, vòng bi, dây curoa, cánh quạt, tủ điện hoặc bộ điều khiển, doanh nghiệp có thể thực hiện sửa chữa hệ thống thông gió để khôi phục khả năng vận hành.
Cơ điện Thăng Long ghi nhận những sự cố thường gặp như hệ thống ngừng hoạt động, tiếng ồn lớn hoặc lưu lượng gió quá yếu/quá mạnh.
Ngược lại, nên xem xét cải tạo sửa chữa hệ thống thông gió khi:
- Nhà xưởng tăng máy móc hoặc công suất sản xuất.
- Lưu lượng hiện tại không còn đủ.
- Luồng khí phân bố không đều.
- Bổ sung đường ống hoặc bộ lọc mới.
- Hệ thống tiêu thụ điện cao.
- Nhiều thiết bị đã xuống cấp.
- Bố trí quạt cũ không còn phù hợp với mặt bằng sản xuất.
Điểm quan trọng là không nên mặc định thay quạt lớn hơn sẽ giải quyết được vấn đề. Nhiều trường hợp cần điều chỉnh cả cửa lấy gió, đường ống, vị trí quạt và cân bằng lưu lượng.
Những dấu hiệu quạt hút công nghiệp cần được kiểm tra
Doanh nghiệp nên kiểm tra hệ thống khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu:
- Quạt chạy nhưng hút yếu hơn trước.
- Motor nóng bất thường.
- Quạt rung mạnh.
- Xuất hiện tiếng kêu ở vòng bi.
- Dây curoa trượt hoặc nhanh hỏng.
- Aptomat thường xuyên nhảy.
- Cánh quạt bám nhiều bụi.
- Mùi hoặc khí nóng tích tụ lâu hơn.
- Một số khu vực rất nóng trong khi khu vực khác thông thoáng.
- Tiền điện tăng nhưng khả năng thông gió không cải thiện.
Bảo trì định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề trước khi quạt dừng đột ngột và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
Giải pháp quạt hút công nghiệp cần được xem như một phần của hệ thống M&E
Trong công trình nhà máy, quạt hút không hoạt động độc lập mà thường liên quan đến đường điện cấp nguồn, tủ điều khiển, ống gió, hệ thống cấp gió, điều hòa không khí và các hệ thống kỹ thuật khác.
Vì vậy, với dự án mới hoặc nhà xưởng cần nâng cấp đồng bộ, việc khảo sát dưới góc nhìn thi công hệ thống cơ điện sẽ giúp hạn chế tình trạng mỗi hạng mục được xử lý riêng lẻ nhưng khi vận hành lại không đồng bộ.
Cơ Điện Thăng Long – Thăng Long EM cung cấp các giải pháp tư vấn, thi công, cải tạo, sửa chữa và bảo trì các hệ thống kỹ thuật M&E cho nhà xưởng và công trình công nghiệp. Với hệ thống quạt hút công nghiệp, việc khảo sát đúng hiện trạng, xác định nguyên nhân và lựa chọn giải pháp phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp vừa cải thiện khả năng thông gió, vừa hạn chế đầu tư thiết bị dư thừa và chi phí vận hành không cần thiết.
Quạt hút công nghiệp chỉ phát huy hiệu quả khi được lựa chọn đúng lưu lượng, cột áp, vị trí lắp đặt và phù hợp với đặc điểm vận hành của nhà xưởng. Thay vì chỉ quan tâm đến công suất hay kích thước quạt, doanh nghiệp nên đánh giá tổng thể nguồn phát sinh nhiệt, bụi, mùi, đường cấp khí, hệ thống ống gió và nhu cầu sử dụng thực tế. Nếu hệ thống đang gặp tình trạng hút yếu, rung ồn, tiêu tốn điện hoặc không còn đáp ứng công suất sản xuất, việc kiểm tra, bảo trì hoặc cải tạo sớm sẽ giúp hạn chế gián đoạn và phát sinh chi phí lớn hơn. Cơ điện Thăng Long có thể hỗ trợ khảo sát, tư vấn và triển khai các giải pháp thông gió, quạt hút và hệ thống M&E phù hợp với từng công trình, nhà xưởng và nhà máy.
