Bố trí bình chữa cháy nhà xưởng đúng quy định và thuận tiện khi có sự cố

Bố trí bình chữa cháy nhà xưởng không đơn thuần là mua đủ số lượng rồi đặt dọc hành lang hoặc tập trung tại cửa ra vào. Mỗi bình phải phù hợp với loại nguy cơ cháy, diện tích bảo vệ, khoảng cách tiếp cận và điều kiện vận hành thực tế của từng khu vực.

Từ ngày 30/12/2025, QCVN 10:2025/BCA được áp dụng để quy định việc trang bị, bố trí phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cho nhà và công trình. Quy chuẩn yêu cầu ngay cả khu vực đã có hệ thống chữa cháy tự động vẫn phải được trang bị bình chữa cháy xách tay hoặc bình có bánh xe.

Vì sao nhà xưởng cần tính toán vị trí đặt bình chữa cháy?

Trong môi trường sản xuất, đám cháy có thể xuất hiện tại tủ điện, dây chuyền máy móc, kho nguyên liệu, khu vực hàn cắt, phòng kỹ thuật hoặc nơi tập kết bao bì. Nếu bình chữa cháy đặt quá xa, bị che khuất hoặc nằm phía sau vùng cháy, người lao động rất khó tiếp cận an toàn trong những phút đầu.

Bố trí đúng giúp doanh nghiệp:

• Rút ngắn thời gian phát hiện và xử lý đám cháy ban đầu.
• Hạn chế cháy lan sang dây chuyền, kho hàng hoặc kết cấu nhà xưởng.
• Bảo đảm đường tiếp cận bình không bị vật tư, máy móc cản trở.
• Thuận lợi cho kiểm tra, bảo dưỡng và thay thế thiết bị.
• Đáp ứng yêu cầu nghiệm thu và kiểm tra an toàn PCCC.

Số lượng bình chỉ là một phần của giải pháp. Vị trí, chủng loại và khả năng tiếp cận mới quyết định bình chữa cháy có thực sự sử dụng được khi xảy ra sự cố hay không.

Quy định chung khi bố trí bình chữa cháy nhà xưởng

Theo QCVN 10:2025/BCA, tất cả khu vực trong nhà, công trình phải được trang bị bình chữa cháy xách tay hoặc bình chữa cháy có bánh xe, kể cả khu vực đã có hệ thống sprinkler, khí chữa cháy hoặc hệ thống chữa cháy khác. Việc lựa chọn, tính toán và bố trí bình được thực hiện theo TCVN 7435-1.

Bình phải đặt tại vị trí dễ thấy, dễ lấy

Bình chữa cháy nên được đặt:

• Gần cửa ra vào phòng.
• Gần lối thoát nạn.
• Tại hành lang, lối đi và khu vực cầu thang.
• Ở vị trí tương tự nhau giữa các tầng có mặt bằng giống nhau.
• Gần khu vực có nguy cơ cháy nhưng vẫn bảo đảm có thể tiếp cận an toàn.

Bình cần có dấu hiệu nhận biết rõ ràng. Trường hợp bị che khuất bởi thiết bị, cột nhà hoặc giá kệ, nên bổ sung biển chỉ dẫn vị trí bình chữa cháy ở độ cao dễ quan sát.

Không tập trung toàn bộ bình tại một vị trí

Một sai lầm phổ biến là đặt nhiều bình cùng lúc tại cửa chính nhà xưởng. Cách bố trí này có thể thuận tiện cho kiểm đếm nhưng không bảo vệ hiệu quả toàn bộ mặt bằng. QCVN 10:2025/BCA nêu rõ không được để bình chữa cháy tập trung một chỗ. Bình phải được phân bố theo phạm vi bảo vệ, lối di chuyển và từng khu vực nguy hiểm cháy.

Mỗi khu vực bị ngăn cách phải tính riêng

Trên cùng một tầng, nếu mặt bằng nhà xưởng được chia thành nhiều khu vực bằng tường, hàng rào, vách ngăn hoặc vật cản không có lối đi qua lại, từng khu vực phải được trang bị bình chữa cháy riêng.

Ví dụ, khu sản xuất và kho nguyên liệu chỉ cách nhau bằng vách nhưng không có cửa thông trực tiếp thì không thể dùng chung một cụm bình. Khoảng cách phải được tính theo tuyến đường người sử dụng thực tế có thể di chuyển, không phải khoảng cách đo theo đường thẳng trên bản vẽ.

Khu vực hẹp, dài hoặc có nhiều cao độ phải kiểm tra đường tiếp cận

Nhà xưởng thường có hành lang kỹ thuật dài, sàn thao tác, tầng lửng hoặc dây chuyền bố trí liên tục. Trong các trường hợp này, bình chữa cháy phải được bố trí sao cho khoảng cách di chuyển đến điểm xa nhất cần bảo vệ không vượt quá giới hạn của tiêu chuẩn áp dụng.

Khi khảo sát, đơn vị thiết kế cần kiểm tra:

• Đường đi thực tế giữa các máy.
• Vị trí hàng rào bảo vệ dây chuyền.
• Cửa thoát và cửa liên thông.
• Khu vực thường xuyên tập kết bán thành phẩm.
• Sàn thao tác cao hoặc tầng lửng.
• Khả năng thay đổi layout sản xuất trong tương lai.

Những vị trí không nên đặt bình chữa cháy

Bình chữa cháy không nên đặt ở nơi:

• Đám cháy có thể ngăn cản người sử dụng tiếp cận.
• Gần lò hơi, lò sấy, đường ống nóng hoặc thiết bị sinh nhiệt.
• Sau cánh cửa, trong hốc sâu hoặc trong tủ kín khó quan sát.
• Cản trở lối đi và lối thoát nạn.
• Dễ bị xe nâng, xe đẩy hoặc hoạt động sản xuất va chạm.
• Ở cuối phòng, quá xa cửa ra hoặc tuyến thoát nạn.
• Ngoài trời nhưng không có mái che, giá đỡ hoặc tủ bảo vệ phù hợp.

Các vị trí trên có thể khiến bình bị giảm chất lượng, hư hỏng cơ học hoặc không thể tiếp cận khi đám cháy phát triển.

Cách chọn bình chữa cháy cho từng khu vực nhà xưởng

Không nên sử dụng một loại bình cho toàn bộ nhà máy. Việc lựa chọn phải dựa trên vật liệu cháy, thiết bị sản xuất và đặc điểm không gian.

Khu vực văn phòng và kho bao bì

Khu vực này thường có nguy cơ cháy từ giấy, gỗ, nhựa, vải và thiết bị điện. Có thể xem xét bình bột ABC hoặc kết hợp bình bột với bình khí phù hợp. Bình bột có phạm vi ứng dụng rộng nhưng sau khi phun sẽ để lại bột, gây khó khăn cho việc vệ sinh máy tính, tủ điều khiển và thiết bị điện tử.

Phòng điện và khu vực tủ điều khiển

Tại phòng điện, trạm điện, phòng UPS, phòng điều khiển hoặc khu vực có thiết bị điện tử, cần ưu tiên loại bình không gây dẫn điện và hạn chế để lại cặn sau khi phun. Khi bố trí, bình nên đặt gần cửa phòng điện nhưng ở phía ngoài hoặc ngay vị trí có thể tiếp cận trước khi đi sâu vào vùng nguy hiểm. Không nên đặt bình sát tủ điện đang có nguy cơ phát sinh cháy.

Kho hóa chất và khu vực chứa chất lỏng dễ cháy

Loại bình phải được lựa chọn theo tính chất hóa chất và nhóm đám cháy. Không phải mọi loại chất lỏng, dung môi hoặc hóa chất đều có thể sử dụng chung một tác nhân chữa cháy.

Trước khi lựa chọn, cần kiểm tra:

• Phiếu an toàn hóa chất.
• Khả năng phản ứng với nước.
• Nhiệt độ bắt cháy.
• Điều kiện bảo quản.
• Khuyến cáo chữa cháy của nhà sản xuất hóa chất.

Khu vực máy móc, dầu mỡ và gia công cơ khí

Khu vực có dầu bôi trơn, dầu thủy lực, tia lửa hàn hoặc gia công kim loại cần bố trí bình gần lối ra khỏi vùng nguy hiểm. Với khu vực có tải cháy lớn hoặc nguy cơ cháy phát triển nhanh, có thể cần bổ sung bình chữa cháy có bánh xe.

Việc bố trí bình có bánh xe phải tính đến chiều rộng lối đi, bán kính quay, bậc cấp và khả năng di chuyển trên nền xưởng.

Khoảng cách bố trí bình chữa cháy được tính như thế nào?

Khoảng cách không nên đo từ bình đến thiết bị theo đường thẳng. Khoảng cách cần được xác định theo tuyến di chuyển thực tế của người sử dụng. Ví dụ, một bình chỉ cách tủ điện 15 m trên mặt bằng nhưng giữa hai vị trí có dây chuyền kín hoặc hàng rào bảo vệ. Người vận hành phải đi vòng 35 m mới tiếp cận được bình thì khoảng cách sử dụng phải tính theo tuyến 35 m.

Khi triển khai bản vẽ, kỹ sư PCCC nên thể hiện:

• Vị trí từng bình.
• Chủng loại và khối lượng chất chữa cháy.
• Phạm vi hoặc tuyến tiếp cận.
• Biển chỉ dẫn.
• Giá treo, tủ hoặc bệ đặt bình.
• Cao độ lắp đặt.
• Mối liên hệ với cửa thoát nạn và thiết bị PCCC khác.

Bố trí bình chữa cháy tại công trình đang thi công

Công trình đang xây dựng phải được trang bị tối thiểu một bình bột chữa cháy xách tay loại ABC, khối lượng không nhỏ hơn 4 kg cho mỗi diện tích đến 500 m² sàn xây dựng, tính riêng cho từng tầng. Diện tích một tầng chưa đủ 500 m² vẫn phải có ít nhất một bình.

Nếu xe chữa cháy không thể tiếp cận công trình, số lượng bình xách tay phải được trang bị gấp đôi so với mức tối thiểu. Bình phải được bố trí dễ thấy, dễ lấy và bảo đảm bán kính bảo vệ tối đa 25 m đối với khu vực thi công.

Trong thực tế, nên bổ sung bình tại:

• Khu vực hàn cắt kim loại.
• Kho sơn, dung môi và vật tư dễ cháy.
• Tủ điện tạm.
• Khu vực máy phát điện.
• Nhà tạm công trường.
• Nơi sạc pin và sử dụng thiết bị điện cầm tay.
• Các tầng đang hoàn thiện có nhiều bao bì, gỗ và vật liệu nội thất.