Thi công hệ thống PCCC nhà xưởng là lắp đặt các hệ thống báo cháy, chữa cháy, thoát nạn, chống khói và ngăn cháy theo thiết kế về phòng cháy và chữa cháy đã được thẩm định, sau đó chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm về kết quả. Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC chỉ được thi công khi đã có văn bản thẩm định. Từ 15/9/2026, Nghị định 347/2026/NĐ-CP yêu cầu chủ đầu tư khai báo trên hệ thống Cơ sở dữ liệu về PCCC trước khi đưa công trình vào hoạt động.
Nội dung pháp lý dưới đây để tham khảo; với từng dự án, nên đối chiếu thêm với cơ quan Cảnh sát PCCC&CNCH và cơ quan chuyên môn về xây dựng tại địa phương.
Văn bản pháp lý áp dụng (cập nhật 10/2026)
Nhiều tài liệu trên mạng, kể cả các bài cũ, vẫn dẫn Nghị định 79/2014/NĐ-CP hoặc Nghị định 136/2020/NĐ-CP. Các văn bản này không còn là căn cứ chính cho dự án mới. Khung pháp lý hiện nay gồm:
| Văn bản | Nội dung liên quan đến nhà xưởng | Hiệu lực |
|---|---|---|
| Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15 | Điều 16 (yêu cầu PCCC khi lập dự án, thiết kế), Điều 17 (thẩm định thiết kế), Điều 18 (nghiệm thu), Điều 23 (phòng cháy đối với cơ sở), Điều 43 (bảo quản, bảo dưỡng phương tiện) | 01/7/2025 |
| Nghị định 105/2025/NĐ-CP | Quy định chi tiết Luật, thay thế Nghị định 136/2020/NĐ-CP; hồ sơ PCCC của cơ sở (Điều 4), thẩm định thiết kế, kiểm tra | 01/7/2025 |
| Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP (18/5/2026) | Không còn thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC | 01/7/2026 – 28/02/2027 |
| Nghị định 347/2026/NĐ-CP (08/9/2026) | Sửa đổi Nghị định 105/2025: bãi bỏ Điều 10 (kiểm tra công tác nghiệm thu), chủ đầu tư tự nghiệm thu và khai báo trên Cơ sở dữ liệu; sửa mức phạt tại Nghị định 106/2025 | 15/9/2026 |
| QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 | An toàn cháy cho nhà và công trình: bậc chịu lửa, khoang cháy, thoát nạn, ngăn cháy; Phụ lục C về phân hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ của nhà, gian phòng sản xuất và kho | Sửa đổi 1 theo Thông tư 09/2023/TT-BXD |
| QCVN 10:2025/BCA (Thông tư 103/2025/TT-BCA) | Trang bị, bố trí phương tiện PCCC và CNCH cho nhà và công trình xây mới, cải tạo, thay đổi công năng | 30/12/2025 |
| TCVN 3890:2023 | Phương tiện PCCC cho nhà và công trình – trang bị, bố trí (thay thế TCVN 3890:2009) | – |
Nhà xưởng cần những hệ thống PCCC nào?
Không có một danh sách cố định cho mọi xưởng. Hệ thống bắt buộc phụ thuộc vào hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ của xưởng và kho (xác định theo Phụ lục C QCVN 06:2022/BXD), diện tích, khối tích, số tầng, bậc chịu lửa và hàng hóa lưu trữ. Mức trang bị cụ thể tra theo QCVN 10:2025/BCA. Một nhà xưởng công nghiệp thường gồm các hạng mục sau:
1. Hệ thống báo cháy tự động
Trung tâm báo cháy, đầu báo (khói, nhiệt, lửa, hoặc đầu báo khói tia chiếu cho xưởng trần cao), nút ấn, chuông, đèn, liên động với bơm chữa cháy, quạt hút khói, cắt điện. Luật 55/2024/QH15 (Điều 23 khoản 1 điểm c) còn yêu cầu cơ sở trang bị thiết bị truyền tin báo cháy kết nối Cơ sở dữ liệu về PCCC theo lộ trình của Chính phủ. Xem thêm thiết kế, thi công hệ thống báo cháy nhà xưởng.
2. Hệ thống cấp nước chữa cháy và trạm bơm
Bể nước chữa cháy, trạm bơm (bơm điện, bơm diesel dự phòng, bơm bù áp), tủ điều khiển, đường ống chính, van, trụ tiếp nước cho xe chữa cháy. Đây thường là hạng mục có khối lượng và chi phí lớn nhất. Tham khảo cách chọn máy bơm chữa cháy.
3. Chữa cháy vách tường và chữa cháy ngoài nhà
Họng nước, cuộn vòi, lăng phun đặt trong tủ tại vị trí dễ thấy, dễ tiếp cận; trụ nước ngoài nhà theo thiết kế. Chi tiết tại bài họng nước chữa cháy vách tường.
4. Chữa cháy tự động (sprinkler, drencher, khí, bọt)
Với xưởng, kho có hàng hóa dễ cháy, thiết kế có thể yêu cầu sprinkler trên toàn bộ hoặc từng khu; kho hóa chất, phòng điện, phòng máy chủ có thể dùng hệ chữa cháy khí hoặc bọt. Lựa chọn giữa các hệ được phân tích ở bài so sánh hệ thống sprinkler và chữa cháy khí.
5. Bình chữa cháy
Bình bột, bình CO₂ bố trí theo diện tích, loại đám cháy và khoảng cách di chuyển. Xem bố trí bình chữa cháy nhà xưởng.
6. Thoát nạn, chiếu sáng sự cố, chống khói
Đèn chiếu sáng sự cố, đèn chỉ dẫn thoát nạn, cửa thoát nạn, quạt hút khói, cửa thông khói trên mái. Đây là nhóm hạng mục thường gắn với hệ điện và thông gió; giải pháp đồng bộ được trình bày tại trang Hệ thống chiếu sáng, pccc, hút khói.
7. Ngăn cháy và điện phục vụ PCCC
Tường, vách, cửa ngăn cháy giữa khoang cháy, giữa xưởng và kho; chèn bịt lỗ xuyên tường, sàn của ống, máng cáp; nguồn điện ưu tiên cho bơm, quạt hút khói, chiếu sáng sự cố. Luật 55/2024/QH15 liệt kê “hệ thống điện phục vụ phòng cháy và chữa cháy” là một nội dung bắt buộc của thiết kế (Điều 16 khoản 1 điểm e).
Quy trình thi công hệ thống PCCC nhà xưởng theo quy định hiện hành
Bước 1: Khảo sát, xác định yêu cầu
Xác định công năng, hàng hóa, hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ, khoảng cách với công trình lân cận, nguồn nước, đường cho xe chữa cháy; với xưởng cải tạo, thu thập hồ sơ thiết kế, hoàn công cũ.
Bước 2: Thiết kế về phòng cháy và chữa cháy
Theo Điều 16 khoản 1 Luật 55/2024/QH15, thiết kế phải bảo đảm: khoảng cách PCCC; đường, bãi đỗ cho xe chữa cháy; giải pháp thoát nạn; bậc chịu lửa, ngăn cháy, chống cháy lan; chống khói; hệ thống điện phục vụ PCCC; phương tiện, hệ thống PCCC. Đơn vị thiết kế thi công hệ thống pccc cần thể hiện đủ các nội dung này trên hồ sơ. Xem thêm tư vấn thiết kế PCCC nhà xưởng và khoảng cách an toàn PCCC.
Bước 3: Thẩm định thiết kế
Điều 17 Luật 55/2024/QH15 phân công thẩm định: cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định các nội dung từ điểm a đến điểm đ khoản 1 Điều 16 khi thẩm định dự án; cơ quan Công an thẩm định nội dung điện phục vụ PCCC và phương tiện, hệ thống PCCC (điểm e, g) với công trình thuộc diện. Khoản 3 quy định chủ đầu tư chỉ được tổ chức thi công công trình thuộc diện phải thẩm định khi có văn bản thẩm định. Hồ sơ đề nghị thẩm định dùng Mẫu PC11 (đã được Nghị định 347/2026 thay thế mẫu). Chi tiết chuẩn bị hồ sơ: hồ sơ thẩm duyệt PCCC gồm những gì.
Bước 4: Thi công lắp đặt
Điều 18 khoản 1 Luật 55/2024/QH15 yêu cầu thi công theo đúng thiết kế đã thẩm định và bảo đảm an toàn PCCC trong suốt quá trình thi công. Trình tự thường là: đặt ống chôn, móng bể, móng trạm bơm cùng phần xây dựng; lắp đường ống chính, nhánh, giá treo; thử áp từng đoạn; đi cáp báo cháy; lắp thiết bị đầu cuối sau khi hoàn thiện trần, sơn. Bộ phận bị che khuất (ống chôn, ống trong trần) phải nghiệm thu trước khi thi công bước tiếp theo (Điều 18 khoản 2 điểm b).
Bước 5: Chạy thử, nghiệm thu và khai báo
Chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu từng phần, từng hệ thống và nghiệm thu hoàn thành, chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả (Điều 18 khoản 2, 3). Điểm thay đổi quan trọng năm 2026:
- Từ 01/7/2026, theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, không còn thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC.
- Từ 15/9/2026, Nghị định 347/2026/NĐ-CP bãi bỏ Điều 10 Nghị định 105/2025 và sửa điểm đ khoản 1 Điều 12: chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu, chịu trách nhiệm về kết quả và khai báo trên hệ thống Cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình vào hoạt động.
Bỏ thủ tục kiểm tra không có nghĩa là bỏ yêu cầu an toàn: cơ quan chức năng vẫn kiểm tra định kỳ, đột xuất khi cơ sở hoạt động. Thủ tục có thể còn điều chỉnh khi Luật sửa đổi được thông qua, nên kiểm tra lại quy định tại thời điểm nghiệm thu.
Bước 6: Bàn giao hồ sơ, vận hành và bảo trì
Theo Điều 4 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, hồ sơ PCCC của cơ sở gồm nhiều tài liệu, trong đó có văn bản thẩm định thiết kế, bản vẽ hoàn công các hệ thống liên quan đến PCCC, sổ theo dõi phương tiện PCCC, phương án chữa cháy, biên bản tự kiểm tra. Nhà thầu cần bàn giao đủ bản vẽ hoàn công, biên bản thử nghiệm, catalogue, hướng dẫn vận hành để chủ đầu tư lập hồ sơ. Sau đó là giai đoạn bảo trì hệ thống phòng cháy chữa cháy định kỳ để giữ hệ thống luôn sẵn sàng.
Khi cải tạo, mở rộng hoặc đổi công năng nhà xưởng
Đây là tình huống rất hay gặp: thuê xưởng làm kho, thêm tầng lửng, đổi sang sản xuất mặt hàng dễ cháy hơn. Điều 17 khoản 2 Luật 55/2024/QH15 quy định: công trình thuộc diện thẩm định, nếu trong quá trình sử dụng thay đổi công năng hoặc cải tạo làm thay đổi điều kiện an toàn về PCCC thì phải điều chỉnh thiết kế và thẩm định lại. QCVN 10:2025/BCA cũng áp dụng cho trường hợp cải tạo, thay đổi công năng làm thay đổi hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ. Vì vậy trước khi thay đổi bố trí, nên rà soát lại thiết kế PCCC thay vì chỉ bổ sung thiết bị.
Chi phí thi công hệ thống PCCC nhà xưởng gồm những gì?
Chi phí phụ thuộc quy mô, hạng nguy hiểm cháy và hệ thống được yêu cầu, nên không có đơn giá chung. Một dự toán đầy đủ thường gồm:
| Nhóm chi phí | Nội dung | Yếu tố làm thay đổi chi phí |
|---|---|---|
| Tư vấn, thiết kế, thẩm định | Khảo sát, lập hồ sơ thiết kế, làm việc với cơ quan thẩm định | Quy mô, mức độ phức tạp, số lần điều chỉnh thiết kế |
| Thiết bị | Trung tâm, đầu báo, bơm, tủ điều khiển, van, đầu phun, bình, đèn sự cố | Hệ thống bắt buộc, xuất xứ thiết bị, yêu cầu chứng nhận |
| Vật tư | Ống thép, phụ kiện, giá treo, cáp chống cháy, sơn | Chiều dài tuyến ống, chiều cao mái, chủng loại ống và cáp |
| Xây dựng phụ trợ | Bể nước, nhà trạm bơm, móng, tường ngăn cháy, chèn bịt | Dung tích bể, hiện trạng mặt bằng, xưởng mới hay xưởng cải tạo |
| Nhân công, máy thi công | Lắp đặt, xe nâng, giàn giáo, thử áp, chạy thử | Thi công trên cao, xưởng đang vận hành, tiến độ |
| Nghiệm thu, hồ sơ | Chạy thử liên động, biên bản, bản vẽ hoàn công, khai báo | Số hệ thống phải nghiệm thu |
Để so sánh báo giá, nên yêu cầu các nhà thầu báo theo cùng hồ sơ thiết kế đã thẩm định và cùng bảng khối lượng. Tham khảo thêm báo giá thi công PCCC theo từng hạng mục. Ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, một đơn vị tư vấn lắp đặt hệ thống pccc có thể giúp chủ đầu tư ước tính trước các hạng mục bắt buộc.
Sai lầm thường gặp
- Thi công trước, thẩm định sau: trái Điều 17 khoản 3 Luật 55/2024/QH15. Đưa công trình thuộc diện thẩm định vào sử dụng khi chưa có văn bản thẩm định có thể bị phạt từ 40 đến 50 triệu đồng (khoản 4 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP).
- Đưa xưởng vào hoạt động khi chưa hoàn thành nghiệm thu: mức phạt từ 30 đến 50 triệu đồng với công trình đã được thẩm định thiết kế (khoản 3 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP).
- Hiểu “bỏ kiểm tra nghiệm thu” thành “không cần nghiệm thu”.
- Chất hàng cao hơn, đổi bố trí kho so với thiết kế → sprinkler, lối thoát nạn không còn phù hợp.
- Không phối hợp với các hệ cơ điện khác: ống chữa cháy va chạm máng cáp, đèn cao áp, ống gió; đầu phun bị che chắn. Khi phần thi công hệ thống cơ điện được điều phối chung, xung đột được xử lý ngay trên bản vẽ.
- Bỏ qua bản vẽ hoàn công: thiếu tài liệu bắt buộc trong hồ sơ PCCC của cơ sở, khó bảo trì và cải tạo về sau.
Câu hỏi thường gặp
Nhà xưởng nào phải thẩm định thiết kế về PCCC?
Danh mục công trình thuộc diện thẩm định do Chính phủ quy định tại các phụ lục kèm Nghị định 105/2025/NĐ-CP (một số phụ lục đã được Nghị định 347/2026/NĐ-CP thay thế hoặc bãi bỏ). Cần tra theo quy mô, công năng cụ thể của dự án hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Xưởng đi thuê thì ai chịu trách nhiệm PCCC?
Luật 55/2024/QH15 giao người đứng đầu cơ sở trách nhiệm tổ chức thực hiện, duy trì điều kiện an toàn PCCC; cơ quan, tổ chức hoạt động trong một cơ sở cũng phải thực hiện, duy trì điều kiện an toàn trong phạm vi mình quản lý (Điều 23 khoản 2). Phân định cụ thể nên ghi rõ trong hợp đồng thuê.
Có thể dùng lại hệ thống PCCC cũ khi đổi mặt hàng sản xuất không?
Chỉ khi điều kiện an toàn PCCC không thay đổi. Nếu đổi công năng hoặc cải tạo làm thay đổi điều kiện an toàn, phải điều chỉnh và thẩm định lại thiết kế (Điều 17 khoản 2 Luật 55/2024/QH15).
Kết luận
Thi công hệ thống PCCC nhà xưởng cần đi đúng trình tự: xác định hạng nguy hiểm cháy, thiết kế đủ 7 nhóm nội dung, thẩm định trước khi thi công, thi công và nghiệm thu đúng thiết kế, khai báo trước khi hoạt động, rồi duy trì bảo trì. Khung pháp lý đang thay đổi nhanh trong năm 2026, vì vậy nên kiểm tra văn bản hiện hành ở từng mốc của dự án. Với dự án có cả văn phòng, nhà kho, nhà điều hành ngoài khu xưởng, xem thêm dịch vụ thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy cho các loại công trình.
Nếu cần khảo sát, tư vấn và thi công hệ thống PCCC cho nhà xưởng, anh chị có thể liên hệ Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Cơ điện Thăng Long qua hotline 0967 800 183 hoặc trang liên hệ.
